|
بهتر است قبل از پرداختن به بيماري و عوارض آن توضيح كوتاهي در مورد بدن انسان و اجزاء تشكيل دهنده آن داده شود تا درك بيماري و علل بروز علائم آن تسهيل گردد. همانگونه كه جامعه انساني يا يك شهر از تكتك افراد جامعه تشكيل شده است بدن انسان نيز از اجزاء پايهاي به نام سلول تشكيل ميگردد.سلولها مانند افراد اجتماع كارهاي متفاوتي انجام ميدهند زماني كه دستهاي از سلولها عملكرد مشابهي داشته باشند و هدف واحدي را دنبال كنند بافت ناميده ميشوند. مانند يك اداره كه كارمندان همگي در راستاي اهداف آن اداره كار ميكنند . چند اداره كه هدف واحدي دارند و با هماهنگي و همكاري مقصود خاصي را دنبال ميكنند وزارتخانه را تشكيل ميدهند به همين صورت بافتهايي از بدن نيز كه در همكاري و هماهنگي با هم هدف خاصي را دنبال ميكنند دستگاه يا سيستم ناميده ميشوند.
سلولهاي عصبي اجزاء تشكيل دهنده بافت عصبي هستند اين سلولها وظيفه هدايت پيامهاي عصبي كه جريانات الكتريكي بسيار ضعيفي ميباشند را به عهده دارند. بافت عصبي به همراه بافتهاي ديگر، دستگاه اعصاب را تشكيل ميدهد . وظيفه اين دستگاه هماهنگ نمودن ساير دستگاههاي بدن با هم و در پاسخ به عوامل محرك محيط خارج ميباشد. مانند دستگاه گوارش، دستگاه ادراري، دستگاه عضلاني- اسكلتي و ...
دستگاه اعصاب به دو قسمت دستگاه اعصاب مركزي و دستگاه اعصاب محيطي تقسيم ميگردد. دستگاه اعصاب مركزي متشكل از مغز و نخاع بوده و قسمتي از دستگاه عصبي است كه در جريان بيماري اماس هدف قرار ميگيرد.
دستگاه ديگر مورد بحث دستگاه ايمني است . اين دستگاه از سلولهاي سفيد و بافتهاي مختلف ايمني تشكيل گرديده و بدن انسان را از حمله عوامل مهاجم و مضر محيط خارج از جمله ميكروبها ، قارچ ها ، ويروسها و.... مصون نگاه ميدارد و مانند نيروي انتظاميو نظامييك كشور كه وظيفه حفاظت و حراست از ملت و تماميت ارزي كشور را بر عهده دارند، عمل مينمايد.
حال برگرديم به بحث اصلي يعني بيماري اماس . در شرايطي خاص دستگاه ايمني بدن به دستگاه اعصاب مركزي فرد حملهور شده و بيماري اماس را ايجاد مينمايد. هنوز علت مشخص و ثابت شدهاي يافت نشده است كه چرا سيستم ايمني بدن تحريك شده و بافت اعصاب مركزي را به عنوان عوامل مهاجم خارجي فرض كرده ، به آن حمله ور ميشود. بياييد با مثالي جزئيات را توضيح دهيم .
سيم برق را تجسم كنيد . قسمت مركزي آن از فلز مس
تشكيل شده كه جريان برق را عبور ميدهد. قسمت خارجي
توسط روكشي از جنس پلاستيك پوشيده شده تا از اتـصال
سيم با ساير نقاط و برق گرفتگي جلوگيري نمايد. سلولهاي عصبي كه تشكيل دهنده بافت عصبي هستند همانطور كه گفته شد، جريانهاي ضعيف التريكي به نام پيامهاي عصبي را هدايت ميكنند .
اين پيامها، دستورات مغز به ساير دستگاههاي بدن فرد جهت عملكرد هماهنگ و طبيعي آنان است . كار هدايت پيامها از طريق زائده طويلي از اين سلولها صورت ميگيرد كه آكسون نام دارد . آكسونف سلولهاي عصبي همانند سيم برق روكش دارد كه به اين روكش، غلاف ميلين ميگويند.
ميلين لايه محافظي از چربي و پروتئين بوده كه همانند غلافي زائده طويل سلولهاي عصبي يا همان آكسون را ميپوشاند. در جريان بيماري اماس غلاف ميلين موجود در سلولهاي عصبي دستگاه اعصاب مركزي مورد حمله دستگاه ايمني قرار ميگيرند. يعني دستگاه ايمني ، ميلين موجود در سلولهاي دستگاه اعصاب مركزي (مغز ، نخاع ، عصب بينايي ) را عامل بيگانه فرض كرده و جهت دوركردن عامل مهاجم از بدن به آن حمله ور ميشود . نتيجه اين كار تخريب ميلين و اختلال در روند هدايت پيامهاي عصبي است . علاوه بر آن ممكن است رشته عصبي يا همان آكسون احاطه شده توسط ميلين نيز در جريان حمله دستگاه ايمني آسيب ديده و تخريب گردد كه نتيجه اين كار قطع انتقال پيامهاي عصبي است .
پس از تخريب ميلين و حذف آن ، سلولهايي كه وظيفه ترميم محل آسيب ديده را بر عهده دارند، وارد عمل شده تا جاي منطقه تخريب شده را مرمت نمايند. نتيجه كار سلولهاي مذكور ، بافتي سخت و متمايز از بافت اعصاب احاطه كننده منطقه آسيب بوده كه وظيفه اوليه و مهم بافت اصلي را نميتواند به انجام برساند . به اين بافت جايگزين، اسكار يا اسكلروزيس( Sclerosis ) و به منطقه آسيب ديده كه توسط اين بافت ترميم يافته پلاك ميگويند. ( Plaque ).
در روند بيماري اماس مكانهاي مختلف و متعدد دستگاه اعصاب مركزي مورد حمله دستگاه ايمني قرار ميگيرند كه نتيجه اين آسيبهاي متعدد، علائم مختلف و تشكيل بافت اسكار در نقاط متعدد آسيب ميباشد . بدين جهت به اين بيماري اسكار در نواحي متعدديا مالتيپل اسكلروزيس( Multiple Sclerosis ) ميگويند .نام اماس ( MS ) برگرفته از حروف اول كلمات نام لاتين بيماري است.
|